Người nước ngoài sống ở Việt Nam không học tiếng Việt có vô hại? Góc nhìn từ trải nghiệm Úc về nhập cư và nguy cơ bào mòn văn hóa.
Tôi xin nói rõ ngay từ đầu: đây chỉ là quan điểm cá nhân của tôi.
Mọi người có thể thấy, việc ngày càng có nhiều người phương Tây đến Việt Nam có vẻ rất tuyệt. Nhiều người đến hơn, nhiều tiền chảy vào hơn. Nghe có vẻ tích cực.
Nhưng nếu việc cho phép người nước ngoài đến mà không có sự cẩn trọng, cái giá phải trả có thể là vô cùng lớn. Tôi nói điều này từ góc nhìn của một người đã tận mắt chứng kiến cấu trúc văn hóa của nước Úc nơi tôi lớn lên bị bào mòn và gần như tan biến chỉ trong khoảng một thập kỷ.
Hiện nay, trên mạng ở phương Tây đang có một “trào lưu” đến Việt Nam sinh sống. Nghe thì hấp dẫn, nhưng hãy nhìn kỹ vào những lý do họ đưa ra.
Thứ nhất, họ nói Việt Nam là nơi rẻ nhất để sống.
Thứ hai, họ nói con người ở đây tốt.
Thứ ba, họ nói không cần biết tiếng Việt.
Thứ tư, họ nói visa đầu tư và các loại visa khác giờ dễ và rẻ hơn.
Theo tôi, đây không phải là những lý do đúng đắn để đến Việt Nam, và càng không phải là những giá trị cốt lõi làm nên Việt Nam.
Việt Nam là một trong những quốc gia hiếu khách nhất thế giới, với những con người bao dung, thân thiện và sẵn sàng hỗ trợ người khác. Điều này thật đẹp, và cũng là một trong những lý do khiến tôi yêu nơi này bằng cả trái tim.
Nhưng hãy thử nhìn theo chiều ngược lại. Khi người Việt sang sinh sống và làm việc ở các quốc gia khác, mọi chuyện diễn ra như thế nào?
Tôi có kinh nghiệm hỗ trợ người Việt sang Úc làm việc theo diện visa lao động. Tôi từng đi học ở Úc và chứng kiến rất nhiều sinh viên châu Á, trong đó có sinh viên Việt Nam.
Nếu bạn mang tư tưởng rằng: “Tôi sẽ đến đất nước của bạn nhưng tôi không cần học ngôn ngữ của bạn”, bạn sẽ bị cười nhạo, bị chỉ trích, và trong nhiều trường hợp, bạn thậm chí sẽ không được cấp visa ngay từ đầu.
Vậy mà hiện nay, có những người phương Tây đến Việt Nam sinh sống và mặc nhiên cho rằng người Việt phải nói tiếng Anh với họ ngay trên chính đất nước của mình. Theo quan điểm của tôi, đây là một trong những hành vi thiếu tôn trọng nhất có thể có.
Nếu bạn sang đất nước của họ và yêu cầu họ phải học ngôn ngữ của bạn để phục vụ bạn, điều đó sẽ không bao giờ được chấp nhận.
Tôi thấy rất nhiều người phương Tây công khai tuyên bố trên mạng rằng họ sống ở Việt Nam và KHÔNG CẦN BIẾT TIẾNG VIỆT. Việc đến một quốc gia với tư cách là khách, rồi đòi hỏi người bản địa phải thích nghi hoàn toàn với mình, theo tôi, là vượt quá giới hạn của sự tôn trọng.
Du lịch thì khác. Tôi không nói đến khách du lịch. Tôi đang nói đến những người đến đây để sinh sống lâu dài — và hãy gọi đúng bản chất của nó — chỉ vì chi phí sinh hoạt rẻ. Không có lý do sâu xa hơn.
Vì sao tôi cho rằng điều này nguy hiểm?
Bởi vì theo thời gian, khi ngày càng nhiều người như vậy đến, họ sẽ dần dần làm xói mòn nền văn hóa sâu sắc và quý giá mà Việt Nam vẫn còn gìn giữ được cho đến ngày hôm nay.
Nghe có thể khó tin. Nhưng xin hãy tin tôi. Sự thay đổi không đến trong một sớm một chiều. Mỗi ngày chỉ là một chút. Và rồi đến một lúc nào đó, bạn nhìn lại và nhận ra rằng những phần quan trọng của văn hóa đã bị thay đổi, thậm chí biến mất vĩnh viễn.
Thành phố nơi tôi lớn lên ở Úc bây giờ không còn nhận ra được nữa. Bạn thậm chí không thể công khai kỷ niệm Ngày Quốc Khánh Úc mà không bị la ó, chỉ trích.
Tôi không nói rằng người nước ngoài đến Việt Nam là điều xấu. Ngược lại, điều đó có thể rất tốt. Nhưng tôi thực sự hy vọng Việt Nam sẽ giữ được những tiêu chuẩn cao hơn về việc ai được vào, và cần phải đáp ứng những điều kiện gì để được ở lại.
Và với bất kỳ người phương Tây nào đang sống ở đây, nếu bạn đọc được những dòng này qua bản dịch, hãy thử nghĩ xem: điều gì sẽ xảy ra nếu người Việt đến đất nước của bạn và nói với bạn rằng họ không cần học ngôn ngữ của bạn, và bạn mới là người phải học ngôn ngữ của họ?
Tôi nói những điều này từ góc nhìn của một người yêu Việt Nam bằng cả trái tim, và của một người đã tận mắt chứng kiến một đất nước bị tổn hại bởi một kiểu nhập cư sai lầm.
Việt Nam mãi đỉnh.
Ethan Kelly, 04/02/2026
Các bài cùng tác giả:
0 Nhận xét