Ngành bán dẫn Việt Nam: Vì sao đang vượt ASEAN và bỏ xa Malaysia

Ngành bán dẫn Việt Nam đang hình thành hệ sinh thái hiếm có tại ASEAN, vượt Malaysia và chỉ sau Singapore về độ sâu kinh nghiệm.

Với việc nhà máy này của Viettel và của nhà máy của CT đi vào hoạt động, Việt Nam là nước thứ hai trong khu vực từng xây dựng và vận hành nhà máy sản xuất chip nội địa. Nhưng hiện tại là nước duy nhất còn sở hữu. 

Ảnh dựng nhà máy chế tạo chip Viettel

Singapore từng xây dựng nhà máy bán dẫn và thiết kế đầy đủ quy trình từ lâu lắm rồi, nhưng họ đã bán hết cho FDI. Hiện tại tất cả các nhà máy bên Singapore đều là sở hữu của nước ngoài. 

Sau khi các nhà máy đi vào hoạt động, cộng với thông tin ASML muốn mở rộng chuỗi cung ứng ở Việt Nam, căn bản hệ sinh thái bán dẫn đã hoàn chỉnh nhất ở mức có thể, độ sâu kinh nghiệm chỉ thua Singapore, nhưng vượt rất xa tất cả các nước ASEAN khác. 

Malaysia vào tháng 4/2024 công bố kế hoạch đầu tư lớn để làm thiết kế. Nhưng cho đến nay gần như không có công ty thiết kế nào đặt công xưởng code dạo ở đây. 

Phần vì Malaysia quá thiếu kỹ sư thiết kế. Sau 50 năm làm đóng gói bán dẫn, Malaysia vẫn không có ngành thiết kế bán dẫn chuyên biệt, chỉ có đào tạo nhân lực cho phân khúc đóng gói và kiểm thử, vốn là phân khúc thấp nhất của quy trình làm chip. 

Lí do kế tiếp là Malaysia đánh mất sự tin cậy của phương Tây. Malaysia từng bị điều tra vì buôn lậu chip NVDIA cho Trung Quốc, do đó các công ty bán dẫn rất nghi ngại đặt các trung tâm thiết kế ở đây. 

Cuối cùng là lí do bạn không ngờ đâu, Malaysia ủng hộ Palestine chống Israel dữ dội. Họ cấm nhập cảnh công dân Israel, ngoài tiền ra cái gì họ cũng phản đối Israel cả. Nhưng Israel là một trung tâm thiết kế bán dẫn quan trọng của các công ty Mỹ. Từ Intel, Synopsys, Apple, NVDIA ... thậm chí Bộ Quốc Phòng Mỹ đều có đội ngũ kỹ sư ở đây. Làm thiết kế bán dẫn mà không dính với Israel thì chỉ có Trung Quốc. Không thì thua. Tin Việt Nam mở đường bay thẳng với Israel, nghe vô thưởng vô phạt, nhưng nó là chiến lược cả đấy. Việt Nam cũng có FTA với Do Thái luôn rồi. 

Và đúng, vừa có tin Malaysia sắp được một công ty bán dẫn Trung Quốc đầu tư lớn. Khi đánh mất niềm tin của phương Tây, Malaysia không còn chọn lựa nào khác ngoài Trung Quốc. Họ đi qua Trung Quốc quảng bá ngành chip của họ, và được Trung Quốc để mắt. Việc Trung Quốc chọn Malaysia là một tin tốt cho Việt Nam. Vì có đại bản doanh Trung Quốc ở đây, thì các công ty phương Tây buộc phải chọn 1 nơi khác, hoặc là Singapore hoặc là Việt Nam, do lo sợ rò rỉ công nghệ. Tất nhiên Việt Nam cũng giảm áp lực việc các công ty bán dẫn Trung Quốc qua đặt đại bản doanh, vì họ đã chọn Malaysia. 

Giờ cạnh tranh làm thiết kế bán dẫn với Malaysia cũng giống như là cạnh tranh bóng đá dùng nội địa với họ vậy. Không tính tiền, ăn là dễ. Tương lai Việt Nam và Singapore sẽ là hai trung tâm sản xuất bán dẫn lớn nhất ASEAN. Việt Nam 1, Singapore 2 vì Singapore quá ít kỹ sư và mắc quá, lại không nằm gần chuỗi sản xuất sản phẩm cuối như Việt Nam. Những gì Singapore xuất sắc thì Việt Nam chỉ cần thời gian, những gì Việt Nam có như dân số đông, thì Singapore tịt. 

Với nhà máy sản xuất, Việt Nam gần như đã khép khá kín chu trình sản xuất chip. 32nm chính là Intel Core đời 1 - 2, tức khoảng vào năm 2010. Công nghệ này hiện đi sau thế giới khoảng 30 năm. Từ đi sau với thời hạn vô cực, rút xuống còn 30 năm là đại thành công cho Việt Nam rồi. 

Việc chọn tiến trình 32nm cũng là đúng đắn. 60% - 70% lượng chip trong các sản phẩm dân dụng và quân sự vẫn đang dùng tiến trình lớn hơn 28 nm. Phân khúc thấp và trung cấp đang bị Trung Quốc tấn công mạnh mẽ, thế giới cần 1 đối tác cạnh tranh, và đó là chỗ trống cho Việt Nam. 

Nói là quy trình khá kín tuy nhiên Việt Nam vẫn chưa tự chủ được phần mềm thiết kế, sản xuất chip, vật liệu và thiết bị sản xuất. Nhưng mấy cái này là lõi của lõi khó chen chân vào lắm. 30 - 40 năm nữa nếu ta chen chân 1 vài phân khúc nhỏ đã là rất thành công. Hàn Quốc mất 20 năm mới giảm phụ thuộc vào vật liệu làm chip từ Nhật Bản. Trung Quốc thì vẫn đang làm. 

À, bạn biết không 1 trong những hóa chất làm chip quan trọng là do anh Ajinomoto độc quyền đóa. Ảnh nghiên cứu làm bột ngọt, dư ra làm chip luôn ! 

Việc sản xuất được chip trong nước sẽ càng làm chuỗi cung ứng sản xuất hàng điện tử trong nước ngày càng hoàn thiện. Nếu bạn chưa đọc bài FDI của mình, thì hãy đọc đi để hiểu khi 1 chuỗi cung ứng hoàn thiện thì nó sẽ giúp giữ chân FDI như thế nào. 

Và tất nhiên nó là 1 mảnh ghép hoàn hảo nữa cho Long Thành 😎

Châu Nguyễn, 20/01/2026