Cứ lũ lụt là đồng bào chửi thủy điện xả lũ là câu đầu tiên, đợt lụt TN, đồng bào còn chửi bên Tàu xả lũ! Hôm qua vẫn có bạn chửi 40 cái nhà máy thủy điện xả lũ vào sông Cầu gây lụt TN, chửi rất chi là dõng dạc! Các mẹ nhớ giúp, sông Cầu bắt nguồn từ…Bắc Kạn, cách TN có độ 100km thôi!
Mình ví dụ thế để mọi người hiểu là chê (chửi) ai thì là quyền, nhưng nên tìm hiểu kỹ chút, cho nó bớt vô tri. Có thằng thông não cho thì bình tĩnh lắng nghe, đừng có quay ra chửi là nó bảo vệ chính quyền, ăn tiền doanh nghiệp…
Mấy hôm rồi có đàn bo` húc mình kiểu vậy, giờ có trend cứ chửi vậy là đông view, coi như là có hiểu biết, vì thường có thiên tai hay sự cố là đám đông cần có thằng để trút giận, kiểu chính quyền, dân HN, dân TP, mà chửi DN là lành nhất, chửi CA thì xoắn chút!
Cơ bản ăn nhau là chửi thằng nào cho đúng người, đúng tội thôi.
Về thủy điện, vừa rồi có nhiều anh em nhờ AI viết rất là công phu, nhưng không phải ai dùng AI cũng hiểu nó viết gì, copy thành tút như luận văn là oách rồi.
Thủy điện cơ bản chia 2 loại, loại có hồ to và có hồ nhỏ. To thì dung tích lớn, cắt được lũ lụt. Nhỏ thì dung tích bé, ít có khả năng đó. Cái này không cần phải là chuyên gia gì ghê gớm mới hiểu được, chủ yếu là vấn đề địa lý và vật lý.
Hồ thủy điện thì thường cũng kiêm luôn chức năng thủy lợi, tích nước để phục vụ tưới tiêu vào mùa khô. Có hồ chỉ là thủy lợi mà không có chức năng thủy điện. Nhưng nguyên tắc là hồ kiểu này đều phải ở trên cao, thì mới có tác dụng về thế năng cho chạy tua bin và tự chảy nước về hạ lưu để tưới tiêu.
Thế nên hồ nào mà chả là "quả bom nước”, nếu không thì lại không thể dùng để làm thủy điện hay thủy lợi. Mấy cái hồ kiểu hồ Tây, hồ Gươm, thì không thể làm thủy lợi được đâu, mà cũng không xả lũ, không phải quả bom nước được. Đại khái cần hiểu hồ này nó như cái bồn nước trên mái nhà của anh em, nó ở trên mái là để có thế năng, có áp lực từ trên cao tự chảy xuống thiết bị bên dưới. Nên nó cũng là bom nước đó!
Hồ thủy điện, thủy lợi hay bất cứ cái gì, cũng có cái lợi và có cái hại. Ở mỗi giai đoạn có thể đánh giá lợi, hại khác nhau. Mấy hồ này nhân tạo rất nhiều, tức là người ta đắp cái đập chặn sông lại. Nước ứ lại, dâng lên tạo thành cái hồ, hồ to hay nhỏ là do địa hình tự nhiên, đa phần là cái thung lũng, bao quanh bởi núi hay đồi. Từ đó tạo ra hồ dung tích lớn hay nhỏ, nhà máy thủy điện có công suất lớn hay nhỏ. Lưu ý cái này do địa hình tự nhiên quyết định, con người chỉ đắp đập chứ bố ai đi đào được cái hồ siêu to khổng lồ.
Vì tính chất địa hình (hiểu qua môn địa lý), nên miền Bắc và Nam (Đông Nam) mới có những hồ thủy điện to kiểu Hòa Bình, Thác Bà, Trị An, Sơn La... Còn miền Trung không có được, do thung lũng hẹp, núi nhiều, không chặn dòng để ra được cái hồ to, từ đó chỉ có thủy điện nhỏ.
Mấy hôm rồi anh em ca ngợi thủy điện to kiểu Hòa Bình, Trị An…mới cắt được lũ lụt. Do lòng hồ nó to, trữ được nhiều nước, nên nước đổ về xuôi ít, sẽ mất lụt. Lưu ý mình dùng từ MẤT. Mất lụt thì dân đỡ phải chạy lụt như vừa rồi, nhưng rất hại cho nông nghiệp, do hồ nó lắng phù sa lại rất nhiều, nước sông trong veo, thì không tốt cho đồng ruộng.
Hơn nữa, người ta tích nước cho thủy điện, không muốn xả ra (với hồ to) thì các dòng sông hạ lưu bị cạn nước, ruộng đồng khô hạn, để đổi lấy điện. Nhưng cứ xả nước, nếu không lụt, thì tốt nông nghiệp, thì lại thiếu điện. Hồ Hòa Bình đã bị nhiều lần, bị giảm công suất, phải cắt điện luân phiên, do thiếu nước hồ.
Còn thủy điện nhỏ, hồ chứa nhỏ, nên không cắt được lũ lụt được. Nhưng khi đó thì phải hiểu rằng không có nó thì vẫn lũ lụt, do nước vào bao nhiêu thì xả ra bấy nhiêu, nó chỉ làm lùi thời điểm lũ lụt lại vài ngày thôi, nhưng cái đó chủ động được, do con người quyết thời điểm xả lũ. Chết ở chỗ thằng người nó không tính toán được chuẩn thời điểm đó, nên không có cảnh báo phù hợp. Lẽ ra cần báo trước 1 ngày về thời điểm xả lũ và mức nước dự kiến thì đã đỡ nhiều.
Miền Trung do đặc điểm địa hình đồng bằng hẹp, địa hình dốc, nên lũ nó về nhanh, nước chảy siết, thì thiệt hại nặng thôi. Nước đến nhanh và đi cũng nhanh. Chứ như miền Tây thì lũ cả tháng, dân không bị bất ngờ và sống chung được.
Tức là nhìn nhận về thủy điện, dù to hay nhỏ, phải thấy cả cái hại và lợi của nó. Lụt cũng có cái lợi của lụt, chứ không phải hại hết. Ăn nhau là việc chủ động kiểm soát, để tránh thiệt hại nặng, ví dụ lâu lâu cũng nên chủ động lụt 1 lần ở các tỉnh nông nghiệp, kiểu miền Tây hay đồng bằng Bắc Bộ, đất mới tốt. Miền Tây gần đây mất lũ vì thủy điện to ở thượng nguồn, ở các nước bạn. Đồng bào chửi suốt còn gì. Đồng bằng sông Hồng cũng mất lụt nhiều, do mấy cái thủy điện to đó.
Còn về chuyện phá rừng, thì 100% thủy điện là phải phá rừng, thủy điện to thì phá càng nhiều, do diện tích lòng hồ càng to thì rừng ở đó biến mất. Thực tế là gần đây anh em DN làm dự án thủy điện là để được phá rừng hợp pháp!
Việc phá rừng ở trên núi, ngoài phạm vi lòng hồ, thì phải hiểu là trách nhiệm TOÀN DÂN, làm de'll có ông nào vô can. Bạn không phá trực tiếp, nhưng bạn đam mê dùng gỗ tự nhiên làm nhà, đồ nội thất…thì là bạn tiếp tay cho lâm tặc. Không có cầu sao có cung? Cứ cấm cmn hết việc dùng gỗ tự nhiên đi thì tự khắc hết phá rừng. Giống như cấm tuyệt đối ma tu'y, không ai chơi hàng đó, thì tự khắc hết thằng buôn, thằng trồng và chế biến. Ở đây không bàn loại gỗ tái tạo dễ và gỗ nhập khẩu nhé.
Phá rừng nó cũng có tác dụng của phá rừng, giống khai thác tài nguyên thôi. Nó vẫn có ý nghĩa lịch sử của nó, không phá thì lấy gỗ đâu mà dùng? Phát triển kinh tế thì phải khai thác tài nguyên thôi, có thời điểm không hề quan tâm đến việc tái tạo đâu. Đó cũng là vấn đề của lịch sử, gần đây mới nhận thức được việc khai thác tài nguyên quá mức sẽ gây hại môi trường.
Nên giờ 1 số anh em chửi việc phá rừng đầu nguồn, nhất là loại rừng già, rừng rậm, khá là mạnh mẽ, mình thấy buồn cười. Phá cả trăm năm nay rồi, mà anh em và dòng tộc cũng tham gia ít nhiều, thì thôi, chửi vừa thôi, vì chửi thế có làm cho nó mọc lại được nữa đâu, mà bản chất là chửi ông cha mình. Bàn giải pháp để trồng lại thôi và bản thân thì quay ra dùng gỗ công nghiệp, cửa nhôm kính đi, chứ chửi ích gì.
Vừa rồi anh em dùng AI đua nhau chửi thủy điện nhỏ, ca ngợi thủy điện to, thì cũng chỉ là thấy 1 góc của bức tranh thôi. Không phải thấy được bản chất của vấn đề là khả năng dự báo, cảnh báo, để có thể sống chung với lũ. Đấy là chưa kể các ông ngáo ngơ chửi trượt sang tận Tàu. Tâm lý chung là chửi mạnh sẽ tạo cảm giác là mình có trách nhiệm với xã hội, với nhân dân, với đất nước, từ đó cũng cuốn view. Nhưng không phải ai cũng đủ kiến thức để chửi cho đúng.
Dương Quốc Chính, 22/11/2025
0 Nhận xét